سلسه جبال اشت انکوه در 5 کيلومتری جنوب شهرستان ازنا يکی از عجايب طبيعی ايران و همچنين يکی از ذخاير طبيعی ارزشمند جهان می‌باشد. اين رشته کوه عجيب و منحصر به فرد در حدود 30 سال پيش در رديف محيط زيست جهانی (زيست کره) قرار گرفته است. اين رشته کوه زيبا و منحصر به فرد از 8 کوه و قله بسيار مرتفع در کنار هم تشکيل شده است که به واسطه بلندی بسيار زياد و در رديف هم به مانند کوهانی از شترهای به هم پيوسته می‌باشد لذا به اشتر انکوه معروف گشته است. در تابستان نسيم برفهای اشترانکوه دمای شهرستان ازنا را بسيار خنک می‌کند و مجاورت شهرستان ازنا به اشترانکوه هوای اين شهرستان را در زمستان به طرز عجيبی بسيار سرد کرده و ازنا را جزو سردترين مناطق ايران نموده است. اشترانکوه همه سال پر از برف و يخچال‌های طبيعی آن چند ده هزار سال سن دارند و اما درياچه گهر، اين درياچه زيبا در پای قله سِن بُران و گل گل در ارتفاعات شمال روستای طيان شهرستان ازنا واقع گرديده است. در اثر ذوب شدن برفها در اين دو قله و سرازير شدن رود در محلی به همين نامه (گهر) درِياچه‌ای به زيبايی آسمان و زلالی اشک چشم و به مساحت چند صد هکتار و عمق متوسط 20 متر تشکيل می‌شود. درياچه گهر شامل دو درياچه می‌باشد، گهر پايين وگهر بالا که يکی از يکی زيباتر می‌باشد. در اطراف درياچه گهر درختان بيد روئيده‌اند و زيبايی بسيار زيادی به آن منطقه بخشيده است. منطقه گهر محل بسيار بسيار مناسبی برای تفريح و آسايش می‌باشد. ماهی گيری در گهر آروزی هر توريست و گردشگر می‌باشد. هنگام استراحت در آن مکان موج زدن آب بسيار زلال، نسيم سرد و بوی درختان سنجد و ديدن قله‌های پر برف سن بران و گل گل و دوری از قار قار اگزوزهای موتورسواران ناشی، مطمئناً چند ده سال به سن انسان می‌افزايد. راز زيبايی و بکر بودن طبيعت گهر در اين است که اين منطقه فاقد جاده ماشين رو مي‌باشد و به علت شيب‌های زياد شما به جز کشيدن خودتان به سمت بالا به چيز ديگری فکر نمی‌کنيد چه رسد به اينکه لنگ گوسفند و … با خود بياوريد (اغلب عادت خرم آبادی‌ها اين است که هر کجا که می‌روند بلا استثناء شروع به کباب کردن می‌نمايند) به قول شاعر شنيدن کی بود مانند ديدن و تا مشاهده و سفر به گهر نکنيد باور نمی‌کنيد.

مسيرهای درياچه گهر
شترانکوه همانطور که در وصف آن خوانديد يکی از رشته کوه‌های زاگروس می‌باشد که در استان لرستان واقع است. طول زمينی اشترانکوه 40 کيلومتر و بلندی آن 4200 متر و جهت آن بسيار کم در جهت شمال غربی به جنوب شرقی می‌باشد. تمام ضلع شمالی اشترانکوه و يک دوم آن که در واقع زيباترين مناطق آن را هم شامل می‌شود و به صورت قلل عظيم و پر برف، تونل‌های برفی و سراب‌های فراوان است در شهرستان ازنا قرار گرفته است. پشت اشترانکوه بين دو منطقه دورود و منطقه شول آباد اليگودرز قرار دارد که بيشتر به صورت کوه‌های تپه‌ای مانند بلند هستند. در واقع مسيرهای درياچه گهر به اين صورت می‌باشد.
1) منطقه شهرستان ازنا: از شهر ازنا که عبور می‌نماييم به منطقه حفاظت شده سفيد کوه می‌رسيم و از روستای زيبای دربند عبور نموده تا به روستای طيان و يا بيدستانه می‌رويم انتهای مسير روستای ياد شده در واقع اول مسير دستيابی به گهر می‌باشد. در اين منطقه شيب بسيار زياد می‌باشد و مخصوص کوهنوردان نه چندان حرفه‌ای می‌باشد. در اين مسير به دست نخورده‌ترين مناطق اشترانکوه وارد می‌شويد که مسير با علائمی مشخص شده است تا گردشگران و کوهنوردان گم نشوند. اين مسير با علائمی مشخص شده است تا گردشگران و کوهنوردان گم نشوند. اين مسير به بلندترين قله اشترانکوه به ارتفاع 4200 متر ختم می‌شود که به محض صعود به قله درياچه زير پای شما نمايان می‌شود. از بلندی‌های بسيار زياد اشترانکوه شهرستان ازنا، اراک، شازند، ملاير، بروجرد، دورود، مومن آباد (مامون سابق)، اليگودرز و حوالی اصفهان در صورتی که هوا صاف باشد کاملاً پيداست. در اين مسير از ساکنان روستاهای اطراف که به مسير آگاه هستند می‌توانند با شما همراه شوند. اگر اهل ورزش و کوهنوردی هستيد پس بسم الله.
2) مسير دورود: کوهنوردانی مه تنبل هستند و می‌خواهند راحت‌تر به گهر برسند مسير دورود را انتخاب می‌نمايند. گفتيم که پشت اشترانکوه که بين مناطق دورود و شول آباد تقسيم شده است کوه‌های تپه‌ای مانند و بلند را شامل می‌شود.
شتر کوه و يا اشترانکوه معروف گشته است اين رشته کوه بسيار زيبا در حدود سال 1340 جزء منطقه تحت حفاظت کشور از لحاظ گونه‌های جانوری و گياهی قرار گرفت و در سال 1348 جزء محيط زيست جهانی قرار گرفت و از گونه‌های جانوری آن می‌توان به خرس قهوه‌ای، روباه، کفتار، گراز، گرگ خاکستری، بز کوهی، قوچ کوهی و از پرندگان می‌توان به عقاب، کبک، جغد، اردک، شاهين و ... اشاره نمود که همگی تحت حفاظت محيط زيست می‌باشند در اشترانکوه پسته کوهی به فراوانی يافت می‌شود و پوشش گياهی متنوع آن اعم از گون، ريواس و استپ‌ها در شيب ملايم بعضی نقاط و گل‌های طبيعی و خورو محل مناسبی برای جانوران ساکن در اشترانکوه می‌باشد که در آن زاد و ولد کرده و از آنان تغذيه می‌کنند. اشترانکوه هميشه ميزبان و پذيرای کوهنوردان و گردشگران و زمين شناسانی از اقصی نقاط کشور و خارج از کشور بوده که برای تفريح و ورزش و تحقيقات علمی مراجعه نموده‌اند. يک گروه گردشگر از کشور آلمان که اخيراً به قلل مرتفع اشترانکوه صعود کرده‌اند در بعضی از نقاط اشترانکوه سنگواره‌هايی يافته‌اند که در ميان آنها فسيلهايی از جانوران مانند صدف، ماهی و ... وجود دارد که از لحاظ زمين شناسی حائظ اهميت بسيار است. روستاهای بسياری در کوهپايه اشترانکوه وجود دارند که از زيباترين روستاهای کشور می‌باشند که از آنها می‌توان به دره تخت، سيوله، کمندان و طيان اشاره نمود که ساکنانی مهربان و مهمان‌نواز دارند. روستای دره‌تخت که اخيراً به دهکده گردشگری تبديل شده است يکی از زيباترين روستاهای کشور می‌باشد. خانه‌های ساخته شده از سنگ، کشتزارهای گل صادراتی، کندوهای زنبور عسل و رودهای جاری شده از برف در کنار قله‌های پر برف چشم هر بيننده‌ای را خيره می‌کند و گردشگران را محسور جلوه‌های طبيعی می‌کند که هيچ وقت انسان احساس خستگی نمی‌کند.

دشت جاپلق در شهرستان ازنا در دامنه‌های سرسبز اشترانکوه قرار دارد.

جاپـِلَق منطقه‌ای بسیار کهن است که قدمت آن به دوران پیش از اسلام بر می‌گردد. واژه جاپلق در اصل عربی شده کلمه گاپله می‌‌باشد. از لحاظ باستان‌شناسی حائز اهمیت فراوان است. این منطقه در زمانهای پیش از اسلام جزء منطقه ماد و پس از تشکیل هخامنشی جزء سرزمین ری می‌گردد.

آرامگاه امامزاده زید و قاسم با ۱۰۰۰ سال قدمت در منطقه جاپلق ازنا قرار دارد. بنای این مقبره مربوط به دوران سلجوقی می‌‌باشد که گنبدی مخروطی شکل با نمای آجری و دارای ارتفاع ۴۰ متری است.

مردم جاپلق از زمانهای کهن کشاورزپیشه بوده و به واسطه همین حرفه مردمی آرام و صبور و منضبط می‌‌باشند. فرزیان از قدیمی‌ترین روستاهای ایران در این منطقه قرار دارد. ارامنه در منطقه جاپلق زیاد هستند و این بخش همراه با فراهان و کزاز یکی از بخش‌های تشکیل دهنده اراک می‌‌باشند.

طازران و کرتیلان و فین هم از روستاهی قدیمی چاپلق است. ترکان جاپلق این منطقه را چاپلق می‌گویند. شهر آشورآباد هم با قلعه‌ای قدیمی در این بخش واقع شده است.

شهرستان ازنا یکی از شهرستانهای استان لرستان است. مرکز این شهرستان، شهر ازنا است.

این شهر در دشت وسیع جاپلق جا دارد. از جنوب به اشترانکوه و سفیدکوه از غرب به دربند و چشمه قل قل و طیان و دورود، از شرق از شمال به امامزاده قاسم و مؤمن آباد در دشت فرزیان و شهرستان شازند و خمین و از شرق به بربرود محدود است.

شهرستان ازنا با ارتفاع ۱۸۷۰ متر از سطح دریا و با ۱۱۰ هزار نفر جمعیت (۵۰۰۰۰ نفر در شهر ازنا و ۶۰۰۰۰ نفر در روستاها) با ۲۲۱۲ کیلومتر مربع مساحت در دامنه اشترانکوه و در مدار ۴۹ درجه و ۲۷ دقیقه طول جغرافیایی و ۳۳ درجه و ۲۷ دقیقه عرض جغرافیایی واقع شده است.

این شهر قبلاً جزء حوزه عراق عجم (استان مرکزی) بود و در دومین تقسیمات کشوری در سال ۱۳۱۷ در حوزه لرستانِ قرار گرفت. این شهر در گذشته مانند بسیاری از دیگر شهرها روستا بود که در سال ۱۳۱۷ به دهستان و در سال ۱۳۳۰ به شهر ارتقاء پیدا کرد و دارای شهرداری شد. در سال ۱۳۴۰ ازنا به عنوان مرکز بخش تاریخی جاپلق ارتقاء پیدا نمود. درسال ۱۳۶۹ با تأسیس فرمانداری توسط علی محمد بشارتی وزیر کشور، این بخش به شهرستان تبدیل شد و شهر ازنا مرکز آن شد. ازنا از نظر صنعتی و اقتصادی و گردشگری اهمیت دارد.

معادن سنگ چینی صادراتی ازنا در کشورهای مختلف خواستار دارد. شهرک سنگ در منطقه برناآباد شهرستان ازنا مهم‌ترین تولیدات سنگ منطقه را دارد و سنگ تالک (‌تالک نوعی سنگ مانند صابون که نرم و شکننده است) مسعود آباد جزء مرغوب‌ترین سنگ‌های تالک ایران است که مصارف پزشکی و صنعتی و آرایشی دارد.

۸۰٪ مساحت شهرستان ازنا را دشتهای حاصلخیز و کشاورزی تشکیل می‌‌دهد وضعیت جغرافیایی ازنا زیبا و جذاب است به طوری که بیشتر مناطق را دشت تشکیل می‌‌دهد اما این دشت‌ها که به نوبه خود جزء بهترین مناطق کشاورزی ایران نیز می‌‌باشد به طرز زیبایی به یکباره به کوههای سر به فلک کشیده از جمله اشترانکوه، سفیدکوه بزرگ و کوچک چال خاتون و مسترون (‌ماه‌سران) … تبدیل می‌شود. این وجه جغرافیایی وضع اقتصادی کشاورزان را بهبود بخشیده به طوری که شهرستان ازنا حدود ۱۰ رصد لوبیای (چیتی و سفید و قرمز) کشور را تولید می‌کند. طبق آمار سازمان جهاد کشاورزی لرستان، شهرستان ازنا مقام اول را در تولید گندم استان دارا می‌‌باشد.وجود دو سیلوی بزرگ (سیلوی بزرگتر که به رنگ تیره است در تصویر دیده می گردد)در این شهر در کنار وجود ایستگاه راه آهن این شهر را به محل تجمع و انتقال گندم منطقه تبدیل کرده است.

از تاریخ ازنا اطلاع دقیق و کاملی در دست نیست. می‌گویند ازنا در قدیم روستا و یا شهر کوچکی بوده است که در زمین‌لرزه وحشتناک سال ۱۲۸۲ در سیلاخور که طبق آمار مرکز ژئوفیزیک دانشگاه تهران بزرگ‌ترین زلزله ثبت شده و به قدرت تقریبی ۸ ریشتر بوده به ویرانه‌ای تبدیل گردید. پاره‌ای از مردم این منطقه را در گذشته ارمنی نشین و ازنا را، کلمه‌ای ارمنی می‌‌دانند.در برخی از کتب تاریخی زمان صفویه از کلمه ازناور برای نامیدن بزرگان گرجستانی استفاده شده است .از آنجا که در دوره صفویه گروهی از اهالی گرجستان به این ناحیه کوچانده شده اند محتمل است که کلمه ازنا از کلمه ازناور منشق شده باشد.

سابقاً‌ روستای گرجی در نزدیک رودخانه ازنا قرار داشت که در گذشته در اثر سیل ویران گردید و مردم سخت کوش آن در بالا تر از محل روستای سابق دوباره روستای گرجی را بنا نهادند. گرجی دارای قلعه‌ای در شمال و نزدیک سفید کوه می‌‌باشد که به قلعه گرجی (قلا گرجی) مشهور است. روستای گرجی دارای امکانات پیشرفته‌ای چون تلفن،‌ گاز، راه آهن و اینترنت می‌‌باشد.

در اطراف ازنا تپه‌های تاریخی وجود دارد که تحقیق و کاوش در این تپه‌ها به علت وضع اسفناک سازمان میراث فرهنگی ایران انجام نمیگیرد و غارتگران میراث فرهنگی آزادانه و بی هیچ مانعی در حال حراج پیشینه آبا و اجداد ما می‌‌باشند.

می‌توان ازنا را بهترین شهر منطقه از نظر مهندسی عمران شهری نامید. خیابان‌های منظم، ساختمان‌های دولتی و بناهایی که به سبک خارجی ساخته شده، ازنا را به یک شهر تقریباً اروپایی بدل نموده است. از محله‌های قدیمی ازنا می‌توان به چالسپار، ده ازنا،‌ صاحب‌الزمان، محله افشار، نیروگاه، یهودی‌محله (انتهای کوچه عربشاه)، شرکت (شرکت نفت)، اصغرآباد و راه‌آهن نام برد که محله‌های ولیعصر و جهاد و کوی امام حسین مناطق جدیدی هستند. خیابان‌های ازنا به طرز منظم و زیبایی بدون بن بست به یکدیگر وصل هستند و ساختمان‌ها بدون هرگونه بی نظمی در کنار یکدیگر با نماهای مختلف قرار گرفته اند.

زبان مردم شهرستان ازنا فارسی و لهجه ‌مردم آن فارسی اراکی است. در جنوب شهرستان ازنا بخشی به نام پاچه لک وجود دارد که مردم آن به گویش بختیاری صحبت می‌کنند اما با لرهای بختیاری کمی فرق دارند.

گرجی‌های ازنا مهاجرین گرجستان و احتمالاً‌ قومی یا بخشی بوده‌اند که توسط شاه اسماعیل و به میل خود به ایران کوچ کرده اند. اکنون و در اثر گذشت زمان، نژاد گرجی‌های ازنا با سایر اقوام این منطقه آمیخته شده است و دیگر به زبان گرجی صحبت نمی‌کنند. از نام ایلات و خانواده‌های گرجی می‌توان به دهقان‌ها که مشهورترین نام در گرجی می‌‌باشند اشاره نمود.

ازنا در میسر جاده اصلی، و ارتباطی شهرهای مرکزی با غرب و جنوب کشور، با استان اصفهان ۲۴۰ کیلومتر، و با شهر درود ۴۰ کیلومتر فاصله دارد. راه آهن سراسری ایران این شهر را به دو نیم تقسیم کرده است. ازنا یکی از ایستگاه‌های مهم راه‌آهن ایران است.

نمایی از شهر ازنا

به ساكنان گاپله، گاپله اي مي گويند. پيشه بيشتر آنان كشاورزي همراه با دامداري مي باشد. زبانشان فارسي با لهجه اي ويژه كه پاره اي از فتحه ها را كسره تلفظ كرده و شبيه به لهجه هاي مركزي ايران از جمله اراكي، خمين و كاشان مي باشد در بعضي مناطق گاپله زبان تركي و ارمني هم رواج دارد. گرچه بخشهايي از گاپله وشهرستان ازنا به دليل تقسيمات كشوري در لرستان قرارگرفته ولي بعلت داشتن موقعيت جغرافيايي و دشتي، فرهنگ وآداب و رسوم، ارتباطات فرهنگي وپيوندهاي اجتماعي، جزء شهرها و مناطق حوزه مركزي ايران محسوب مي شوند و بعلت حائل شدن رشته كوه هاي بلند از جمله اشترانكوه و سفيد كوه ارتباط فرهنگي و اجتماعي بسيار كمي با لرستان دارد. نژاد گاپله اي ها آريايي و فارس مي باشند كه ميانگين داراي قدي بلند و گردني كشيده، پوستي روشن و موهايي خرمايي و پيشاني آنان پهن مي باشد. لباس آنان شلواري ميانه است كه پيراهي بلند بر روي آن مي پوشند و دستاري بر روي پيراهن مي بندند. و در آخرلباسي بلند شبيه به عبا بر روي آنان مي پوشند كه به آن مراد بگي «morad bagi» مي گويند. كشاورزان گاپله اي لباس هاي مذكور را بدون مراد بگي مي پوشند و هميشه داسي در دست دارند كه پاره اي به آن داسقاله«das ghale» مي گفتند. گاپله اي ها هميشه كلاه بر سر دارند ولي عموماً كلاهي نخي و سياه رنگ كه منگوله هاي كوچكي دارد بر سر مي گذارند، نظير اين كلاه در تصاوير تخت جمشيد نيز وجود دارد. گاپله اي ها ويژگي اخلاقي خاصي دارند كه عموما مردمي آرام ، صبور و مذهبي هستند. امام خميني ، آيت الله بروجردي، آيت الله گلپايگاني، آيت الله اراكي، آيت الله اميري در قرون معاصر و ميرزا محمد شفيع ابن علي جاپلقي از فضلاي اماميه در زمينه فلسفه، ميرزاي قمي، و خزائي ها از مذهبيون اين منطقه يا نزديك به اينجا بوده اند. ويژگي اخلاقي خاص ساكنان احتمال دارد بخاطر قرن ها كشاورزي در سيستم اداري فئودالي بوده باشد، زيرا اولاً ساكن و يكجا نشين، داراي شغلي ثابت و هميشگي بوده اند بنابراين بر اساس مباني جامعه شناسي اين ويژگي ها مردم را قانونمند كرده و منافع بلند مدت را بر كوتاه مدت ترجيح مي داده اند و گذشته از اين ها سعي مي كردند ازاختلاف پرهيز كرده و در صورت بروز اختلاف به فئودال مراجعه مي كردند. بنابراين در سيستمي تقربياً اداري زندگي مي كرده و قانونمند بودند. دست كم در دوران معاصر مراجعه به آمار جرم نيروي انتظامي و دادگستري و مقايسه با مردم ساكنان همجوار گاپله مؤيد اين ادعا است. اشاره هاي جغرافيايي تاريخي در خصوص مردم گاپله وجود دارد كه از جمله ياقوت حموي در معجم البلدان آورده است: جابلق شهري در مغرب اقصي بوده و مردم آن از فرزندان قوم عاد مي باشند و اهل جابرس [منطقه اي ميان استان هاي همدان و مركزي] از فرزندان ثمود مي باشند. پس در آنجا مردماني از فرزندان حضرت موسي(ع) وجود دارد. اشاره ديگر اينكه در قاموس كتاب مقدس هاكس آمده است:... و مردم فرزيان مردمي هستند كه از اعقاب و بازماندگان كنعانيان هستند. از اين مطالب پيدا مي گردد پيشينه فرزيان بيش از زماني است كه تخمين زده مي شود كه شايد اشاره اي به شهر گابايي بوده باشد

This township is located 36 km east of Dorood and 24 km west of Aligoodarz. It experiences cold winters and moderate summers. About 600 years ago the Armenians immigrated to this area, forming the village of Azna, then the muslims replaced them and took over agriculture. This town ship is en route Esfahan-Khuzestan and is connected to the railway net work of the country. Azna township is located between 49 degree and 27 minutes length and 33 degree and 27 minutes geographical width .it is limited to the Lorestan province in the north east and to the markazi province (central) in the north and to the Aligodarz township in the east and to the Oshtorankouh heights in the south and to the Dourod township in the west .  Azna township with the expansion of 1212 square kilometers includes about 4.3 percent of the whole area of province and this township include the relative density 90.6 individuals per kilometer. This township includes one urban point and one quarter and four rural districts. The population of this township is around 75000 individuals that includes 4.5 present of whole population of province. Some of the factories which are very important are the decrease of around growth rate in this township immigration of this township to the neighboring township "Dourod" and also the parallel province of Esfahan province that both are cases because of the more suitable work force of these lands . From the total population of 72583 individuals in this township , 16824 are active individuals with the economic view . unemployment rate in comparison with its similar figure in province is less than 5.3 present. Employment rate of this township with this very amount ,that is 5.3 percent with regard its similar figure is higher in the province. The most activities of work forces has been in the agricultural sector and specialized active forces in the industrial sector of township formed from the productive units and stone industries and also parallel province such as Esfahan and Markazi and also Dourod are working now. Azna economic special zone with the expansion of 71 hectares according to its distinguished situation due to the location in vicinity with the industrial provinces and due to high potential according to the ability of unbothering use of specialized forces of domestic province will be one of the more industrial poles of country . so that the most financial and technical investing done on behalf of province custedians. From the topography view this districts is located at the mountainous and cold area .Placing in the desirable lands of industrial agriculture and vicinity with the “Oshtoran Kouh” from the elevation nice summits of Zagros with the beautiful views is located at the nearness of beautiful area of Azna Darband. Maximum and minimum temperature of this region is about 33.3 and –28.5 centigrade .Maximum win speed is 16 meter per second and amount precipitation average of year is about 525 mm that is a remarkable record in the country. Wind direction in this region is north west and for the purpose of arrangements and pollution and making pollution is in the minor situation. Limits  licence of  this espicial economic zone is  based on  the  goverment licence

سايت گوگل اقدام به تهيه تصوير ماهواره ای شهرستان ازنا از فضا نموده است . شما ميتوانيد با کليک روی لينک زير آنرا مشاهده کنيد . برای کامل شدن تصوير ۱۰ دقيقه صبر بايد کرد .

http://www.maplandia.com/iran/lorestan/azna-33-27-16-n-49-27-21-e